کارگاهِ آهنگری، جوزف رایتِ دربی، ۱۷۷۲
کارگاهِ آهنگری، جوزف رایتِ دربی، ۱۷۷۲

ماشین‌ها چطور بچه‌دار می‌شوند؟

گزیده‌ای از «اِرِوُن» ساموئل باتلر؛ استدلالی طنزآمیز دربارهٔ تولیدمثلِ ماشین‌ها و آدم‌هایی که آن را ممکن می‌کنند.

«بعضی از کسانی که در این باره با آن‌ها گفت‌وگو کرده‌ام می‌گویند ماشین‌ها هرگز نمی‌توانند به موجوداتی جاندار یا شبه‌جاندار تبدیل شوند، چون دستگاهِ تولیدمثل ندارند و ظاهراً هم هرگز نخواهند داشت.

اگر منظور این باشد که نمی‌توانند ازدواج کنند، و بعید است هرگز پیوندی بارور میانِ دو موتورِ بخار ببینیم که بچه‌هایشان جلوی درِ سوله بازی می‌کنند، هرقدر هم که آرزوی دیدنش را داشته باشیم، من به‌آسانی می‌پذیرم.

اما این ایراد چندان بنیادی نیست. هیچ‌کس انتظار ندارد که همهٔ ویژگی‌های جاندارانِ کنونی، عیناً در رده‌ای کاملاً تازه از حیات تکرار شوند. دستگاهِ تولیدمثلِ جانوران با دستگاهِ تولیدمثلِ گیاهان بسیار فرق دارد، اما هر دو دستگاهِ تولیدمثل‌اند. آیا طبیعت همهٔ شکل‌های ممکنِ این توانایی را به کار بسته است؟

«بی‌گمان اگر ماشینی بتواند به‌طور نظام‌مند ماشینِ دیگری تولید کند، می‌توانیم بگوییم دستگاهِ تولیدمثل دارد. دستگاهِ تولیدمثل چیست، اگر دستگاهی برای تولیدمثل نباشد؟ و چند ماشین هستند که ماشین‌های دیگر به‌طور نظام‌مند تولیدشان نکرده باشند؟

اما انسان است که آن‌ها را به این کار وامی‌دارد. بله؛ اما آیا حشرات نیستند که تولیدمثلِ بسیاری از گیاهان را ممکن می‌کنند؟ و اگر باروریِ بعضی از خانواده‌های گیاهان به دستِ دسته‌ای از عامل‌ها انجام نمی‌شد که یکسره با خودشان متفاوت‌اند، آیا آن خانواده‌ها یکسره از میان نمی‌رفتند؟

آیا کسی می‌گوید شبدرِ قرمز دستگاهِ تولیدمثل ندارد، چون پیش از آنکه بتواند تولیدمثل کند، خرزنبور، و فقط همان زنبور، باید یاری‌اش کند؟ هیچ‌کس. خرزنبور بخشی از دستگاهِ تولیدمثلِ شبدر است.

هرکدام از ما از جاندارانِ ذره‌بینی‌ای پدید آمده‌ایم که وجودشان یکسره از وجودِ ما جدا بوده است، و به شیوهٔ نوعِ خود عمل می‌کرده‌اند، بی‌آنکه به این فکر کنند یا اهمیت بدهند که ما درباره‌اش چه خواهیم اندیشید. این موجوداتِ کوچک بخشی از دستگاهِ تولیدمثلِ خودِ ما هستند؛ پس چرا ما بخشی از دستگاهِ تولیدمثلِ ماشین‌ها نباشیم؟

بازگشت به نوشته‌ها